Ehtimol, Siz stress -- bu vazn yo‘qotishning asosiy dushmanlaridan biri ekanligi haqida eshitgandirsiz. Kortizol -- bu buyrak usti bezlari ishlab chiqaradigan gormon bo‘lib, organizmning noqulay shart-sharoitlarga moslashishida muhim rol o‘ynaydi.

U insulinga qarshi ta’sir ko‘rsatib, qondagi glyukoza miqdorini oshiradi, chunki organizmga xavfdan qochish yoki aksincha, o‘z hayotini himoya qilish maqsadida kurashish uchun energiya kerak bo‘lishi mumkin. Axir biz uchun har qanday stress xuddi mana shunday ko‘rinadi, bunda bizga xoh qilich tishli yo‘lbars hujum qilaotgan bo‘lsin, xoh ishxonada boshlig‘imiz koyayotgan bo‘lsin -- baribir, nimadir qilish kerak-ku!

Kortizol ajoyib ishlaydi va bizni qiyin vaziyatlarda safarbar qiladi, ammo stress haftalab davom etsa va kortizol darajasi me’yorga kelmasa -- hammasi o‘zgaradi.

Eng muhimi esa, qorin har qanday urinishingizga bo‘ysunmaydi va kichrayishni xohlamaydi.

Birinchi navbatda, sababni bartaraf etish lozim. Bu holatda, stress bilan shug‘ullanmasdan turib, ratsionni nazorat qilib borish va jismoniy yuklamalarni bajarish shunchaki befoyda bo‘ladi.

Uyquni normallashtirish, nafas olish amaliyotlari, meditatsiya, axborot yukini cheklash va hatto stressli ishni almashtirish mumkin -- bularning barchasi kortizol darajasini pasaytirishga yordam beradi.

Ikkinchidan, ko‘pincha, kortizolli qoringa ega bo‘lgan odamlar uchun oziq-ovqat -- bu tinchlanish va tashvishlar keskinligini kamaytirishning eng oson vositasi. Buning o‘rniga, organizm va ruhiyatga qiyin vaziyatdan chiqishning qandaydir boshqa yo‘lini taklif qilish lozim.

Zamonaviy yondashuvlardan biri -- bu semaglutidga o‘xshagan, to‘yinganlikni oshiradigan va muammoni biron yegulik bilan bostirish patologik istagini kamaytiradigan preparatlarni, o‘z his-tuyg‘ulari bilan ishlashni o‘rgatishga qaratilgan psixoterapiya va stressga qarshi usullar bilan birgalikda qo‘llashdir.

Olimlar bizni yillar davomida semirishga majburlaydigan metabolizmning pasayishi yoshga bog‘liq yoki bog‘liq emasligini diqqat bilan o‘rganishmoqda.

Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, 20 yoshdan 60 yoshgacha bo‘lgan davrda kunlik energiya sarfi taxminan bir xil bo‘ladi. Va faqat 60 yoshdan keyingina, metabolizm har yili 0,7% ga sekinlashadi, buni esa tanamizdagi eng “ochko‘z” mushak to‘qimalari sonining kamayishi bilan bog‘liq deb bilishadi. Ammo menopauza boshlanganidan so‘ng, ayollarning avvalgi vaznini saqlab qolishlari qiyinlashadi, kilogrammlar esa yanada shiddatliroq “yopishadi”. Gap shundaki, 45 yoshdan boshlab, organizm o‘zining asosiy ehtiyojlarini qondirish uchun oldingidan kamroq energiya sarflay boshlaydi. Faol turmush tarzida bu farq sezilmasligi mumkin, biroq o‘tirib ishlash tarzida va jismoniy yuklamalar yo‘qligida -- bu farq ortiqcha kilogrammlarni qo‘shadi.¹

ЕMenopauza bo‘sag‘asida va klimaks davrida semirishga moyillikning yana bir izohi -- tuxumdonlar funksiyasi asta-sekin so‘nib boradi va ayollar salomatligi uchun foydali bo‘lgan estrogen gormonlari darajasi pasayadi. Bunda yog‘ to‘qimasi ularning metabolizmi sodir bo‘ladigan qo‘shimcha a’zo vazifasini bajaradi, organizm esa shunchaki bularning bir-birining o‘rnini qoplab, bizni ortiqcha vazn to‘plashga majburlaydi.

Moyillikka qarshilik ko‘rsatish mumkinmi? Albatta, ayniqsa, chunki ortiqcha vazn klimaksning og‘ir kechishiga sabab bo‘ladi va estrogenlarga bog‘liq asoratlar -- bachadon va tuxumdonlar onkologiyasi rivojlanishi xavfini oshiradi.

Birinchidan, shifokor-ginekolog bilan gormonal terapiya yoki uning o‘simlik analoglarini buyurish ehtimolini muhokama qilsa bo‘ladi. Bu organizmning estrogenlar miqdorini yog‘ hisobiga kompensatsiya qilishga bo‘lgan ehtiyojini kamaytiradi. Shuningdek, menopauzada qo‘shimcha ravishda vazn ortishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan gormonlar - insulin, leptin va boshqalar darajasini nazorat qilish uchun endokrinologga uchrash muhimdir.

Ikkinchidan, jadvalda jismoniy faollik uchun joy topish muhim, chunki yosh o‘tishi bilan mushaklar sonining kamayishi -- qomatga zarar yetkazmasdan iste’mol qilishimiz mumkin bo‘lgan kaloriya miqdorini kamaytiradi.

Uchinchidan, o‘z ovqatlanish ratsioningizni sog‘lomlashtiruvchi ustuvorliklar tomon qayta ko‘rib chiqishga to‘g‘ri keladi. Ko‘p miqdordagi foydali yog‘lar organizmni estrogenlar sintezi uchun o‘tmishdosh moddalar bilan ta’minlaydi, sabzavot va mevalardan olingan kletchatka ichak mikrobiotasini qo‘llab-quvvatlaydi, ratsionning uglevodli qismini yengil va yuqori darajada qayta ishlangan uglevodlar hisobiga kamaytirish esa o‘zgargan kaloriya miqdorining o‘rnini qoplashga yordam beradi.

Yangi ratsionga moslashish osonroq bo‘lishi uchun, yoki ortiqcha vaznga hamroh bo‘lgan insulin- yoki leptin-rezistentlik kabi muammolar mavjudligida, o‘tish davrida, endokrinolog bilan maslahatlashgan holda, semaglutid dan ham foydalanish mumkin.

Agar Siz ortiqcha kilogrammlar bilan kurashayotgan bo‘lsangiz-u, lekin shuncha harakat qilishingizga qaramay, ular yo‘qolmayotgan bo‘lsa, ehtimol, gap Sizda emas, balki muayyan metabolik sabablar yoki vazn yo‘qotishning noto‘g‘ri taktikasidadir. Atrofdagilar Sizni asosiysi kamroq ovqatlanish va ko‘proq harakat qilish ekanligiga ishontirishlari mumkin, ammo ba’zida muvaffaqiyatga erishish uchun ko‘zga ko‘rinmas harakatlar qilish zarur bo‘ladi -- stressga qarshi kurashishga yoki psixolog bilan ishlashga bor diqqat-e’tiborni qaratish, gormonlar darajalarini tekshirish yoki patologik ishtahaga qarshi preparatlar qo‘shish. Axir, agar vazn yo‘qotish shunchalik oddiy jarayon bo‘lganida edi, shifokorlar dunyoda semizlik epidemiyasi avj olganligi haqida bong urishmayotgan bo‘lar edilar.