Тиімді арықтау үшін мүмкіндіктеріңізді дұрыс бағалау және шыдамдылық ету өте маңызды, бұл бір сәттік емес, ұзақ мерзімді нәтижеге қол жеткізуге көмектеседі. Арықтауға арналған препараттар бұл жолда жақсы көмек бола алады. Бірақ олар дұрыс таңдалған болса ғана. Әрине, қосымша килограмнан біржола құтқаратын сиқырлы таблетка немесе егу жоқ. Сондықтан алдымен негізгі іс-әрекеттер жоспарын жасау – физикалық жүктемелерге қанша уақыт бөлуге дайын екеніңізді, рационыңызды қалай және қаншалықты түзетуге дайын екеніңізді, содан кейін неғұрлым айқын әсер ету үшін оны арықтаудың қандай затымен толықтыруға болатындығын шешу керек.

Төменде арықтауға арналған ең көп таралған препараттар, олардың артықшылықтары мен кемшіліктері, тиімділігі тұрғысынан әлеуеті және таңдау кезінде назар аудару қажет маңызды параметрлер атап өтілген.

Әсер ету механизмі: Препарат тағамдағы майларды үлкен молекулалардан ішек қабырғасы арқылы сіңіріле алатын кішірек молекулаларға ыдыратуға жауапты ферменттердің белсенділігін бұғаттайды. Нәтижесінде ағза тұтынылатын майлардың шамамен 30%-н толық сіңіре алмайды.

Сауда атаулары: Орлистат, Ксеникал, Листата, Орсотен, Алли, Орлимас және т. б.

Әлеуетті әсері: Орлистатты төмен калориялы диетаны ұстанумен бір мезгілде қолдану жылына 2–5 кг қосымша салмақ жоғалтуға ықпал етеді.

Артықшылықтары: Ағзаға жүйелі әсер етпейтіні – орлистат ішекте жергілікті әсер етеді және қанға сіңірілмейді.

Кемшіліктері: майда еритін А, D, K және Е дәрумендердің сіңірілуін төмендетеді.

Не нәрсеге назар аудару керек:

Әсер ету механизмі: Сибутрамин жүйке импульстарының берілуіне әсер етеді, серотонин, норадреналин және дофаминнің әсерін ұзартады, мұның арқасында қанықтылық сезімі тез келеді, аш болмау кезеңі ұзарады, көңіл-күй жақсарады, ішектің жұмысы баяулайды, қозғалу белсенділігіне деген уәждеме артады.

Сауда атаулары: Редуксин, Голдлайн, Линдакса, Меридиа, Слимия және т. б.

Күтілетін нәтиже: Сибутрамин негізіндегі препараттардың ресми сайттарына сәйкес, олар жарты жыл ішінде 15 кг-ға арықтауға ықпал етеді. Халықаралық зерттеулер Сибутраминнің тиімділігін растайды, бірақ бірқатар елдерде Сибутраминді қолдану қаупі оның пайдасынан аспай ма деген сұрақ қарастырылып жатыр. АҚШ, ЕО, Үндістан мен Қытайда препараттың қауіпсіздігі туралы қосымша деректер пайда болғанға дейін осы қатардағы препараттарға тыйым салынған.

Артықшылықтары: Сибутрамин тәбетті басады, энергия шығынын арттырады және физикалық белсенділікті ынталандырады, бұл салмақ жоғалтуға қолайлы жағдай жасайды.

Кемшіліктері: Сибутраминді қолдануда денсаулыққа бірқатар елеулі қауіптер анықталды, олардың ішінде жүрек пен қан тамырларының күйіне теріс әсер ету, ішек белсенділігінің төмендеуі, тәуелділік әсері, ұйқы проблемалары.

Не нәрсеге назар аудару керек:

Әсер ету механизмі: май қыздырғыштар термині әртүрлі заттарға негізделген биологиялық белсенді қоспалардың кең тобын білдіреді. Бастапқы мағынасында май қыздырғыштар — термогенездің жоғарылауына (ағзаның энергия өндіруіне) ықпал ететін немесе май алмасуына әсер ететін заттар. Екі жағдайда да зат ағзаға белсенділік үшін көбірек «дұрыс» энергия шығаруға көмектеседі. Алайда, май қыздырғыштар термині тәбеттің басылуы, майлардың ішекте бөлінуін тежеу және тіпті метаболизмді жеделдететін гормондарды қамтитын препараттар сияқты әсерлері бар неғұрлым ауыр препараттарды білдіруі мүмкін.

Сауда атаулары: Бұл топтағы алуан түрлілікке байланысты май қыздырғыштарда болуы мүмкін заттар туралы айту орынды – кофеин, L-карнитин, линол қышқылы, йохимбим, холин, инозитол, метионин, липой қышқылы, хром пиколинаты және т. б.

Әлеуетті әсері: әдетте, май қыздырғыштарды физикалық белсенділікпен үйлестіріп қолдану ұсынылады, бұл кезде салмақ жоғалтуға қаншалықты ықпал ететіні туралы нақты деректер жоқ.

Артықшылықтары: Егер L-карнитин, линол қышқылы, кофеин сияқты классикалық май қыздырғыштар туралы айтатын болсақ (егер дозасы сақталса), олар ағзаға жұмсақ әсер етеді және қатарынан физикалық жүктеме мен арықтаудың мақсаттары азғантай болғанда ең жұмсақ және жұмыс ететін көмекші бола алады.

Кемшіліктері: Көбінесе май қыздырғыштар — бұл бірнеше заттан тұратын кешендер, олардың әрқайсысының өзіндік жанама әсерлері мен қарсы көрсетілімдері бар, сонымен қатар жосықсыз өндірушілер құрамын толық көрсетпеуі мүмкін, сондықтан бұл жағдайда ББҚ-ны дәрігермен бірге таңдау маңызды.

Не нәрсеге назар аудару керек:

Әсер ету механизмі: Семаглутид және рецепторларды адамның глюкагон тәрізді пептидіне-1 (ГТП-1) ынталандыру үшін жасалған бірқатар басқа әсер ететін заттар ағзада арықтау процесін ынталандыратын процестер тобына бастамашылық етеді: олар қанықтылық сезімін ұзартады, асқазаннан тағамның эвакуациясын баяулатады және тәбетті төмендетеді. Осы топтың ең заманауи препараты — Тирзепатид, ол глюкозаға тәуелді инсулинотропты полипептидке (ГИП) әсер етеді, май жасушаларының метаболизмін жеделдетеді және май тініне бағытталып әсер етеді. Лираглутид — бұл топтың ескі өкілі, өйткені ол Семаглутид пен Тирзепатидтен ерекше (енгізу режимі — аптасына 1 рет) күнделікті енгізуді қажет етеді.

Сауда атаулары: Оземпик, Семавик, Семавик Некст, Мунджаро, Седжаро, Саксенда және т. б.

Күтілетін нәтиже: Осы санаттағы барлық әсер ететін заттардың әсер ету принципі ұқсас болғанына қарамастан, 2-типті қант диабетінде және семіздік пен артық салмақ кезінде қолданылатын Семаглутид пен Тирзепатид салмақ азайту мақсатында қолданудың тиімділігі бойынша ең үлкен дәлелдік қорына ие. Зерттеулерге сәйкес, инъекциялық Семаглутидті курспен қолдану май массасының есебінен 10-15%-ға, ал Тирзепатидті қолдану 20–25 %-ға салмақ жоғалтуға ықпал етеді.

Артықшылықтары: Семаглутид пен Тирзепатид арықтауға ықпал етеді, тәуелділік әсерін тудырмайды, жүрек-тамыр жүйесіне қорғаныш әсер етеді. Екі препаратта да аптасына 1 рет инъекция жасау керек және олар шприц-қалам түрінде шығарылғандықтан, оны өз бетінше жасауға болады.

Кемшіліктері: Жанама әсерлер, оның ішінде жүрек айнуы мен диарея болуы мүмкін.

Не нәрсеге назар аудару керек:

Әсер ету механизмі: Метформин асқазан-ішек жолындағы глюкозаның сіңірілуін азайтады, жасушалардың инсулинге сезімталдығын арттырады – жасушалар тезірек қанығады және глюкозаны тиімді пайдаланады, бауырдағы глюкоза синтезінің процесін баяулатады.

Сауда атаулары: Монопрепараттар – Глюкофаж, Глюконорм, Форметин және т. б.

Басқа компоненттермен үйлесімде метформин — Глюкованс, Редуксин Форте, Сигдуо Лонг және т. б.

Әлеуетті әсері: Метформинді арықтау заты ретінде жиі атайды, бірақ оның негізгі көрсетілімі — 2-типті қант диабетін емдеу және қандағы қант деңгейін бақылау.

Артықшылықтары: Метформин – диабет терапиясында өзін жақсы көрсеткен препарат. Сонымен қатар, зерттеулерге сәйкес, ол арықтауға ықпал етпесе де, салмақтың одан әрі өсуіне жол бермейді.

Кемшіліктері: арықтауға арналған препарат ретінде тиімсіз, бірақ дәрігердің тағайындауы бойынша салмақ жоғалту тобының басқа өкілдерімен біріктірілуі мүмкін.

Не нәрсеге назар аудару керек:

Әсер ету механизмі: тағамдық қоспалардың бұл тобы көбінесе май қыздырғыштар санатымен қиылысады, сонымен қатар арықтауға арналған ББҚ-ның кең таралған компоненттерінің арасында салмақ жоғалтуды қамтамасыз ететін табиғи несеп айдайтын және іш жүргізетін заттар бар.

Сауда атаулары: Турбослим тазартқыш (Турбослим очищающий), Ұшып жатқан қарлығаш (Летящая ласточка), арықтауға арналған шайлар және т. б.

Әлеуетті әсері: заттардың бұл санатында арықтау саласында дәлелдік қоры жоқ, алайда диуретиктер (несеп айдайтын заттар) және іш жүргізетін заттар туралы сөз болғанда, олар белгілі бір салмақ жоғалтуды ситуациялық түрде қамтамасыз етеді деп айтуға болады. Бұл әсерге, ең алдымен, май массасын азайту арқылы емес, ағзадан сұйықтық пен нәжісті қарқынды шығару арқылы қол жеткізіледі.

Артықшылықтары: Қысқа мерзімді қолдану кезінде бұл заттар тобы денсаулық үшін салыстырмалы түрде қауіпсіз.

Кемшіліктері: Әдетте, арықтауға арналған ББҚ-лардың құрамына әртүрлі санаттарға жататын көптеген компоненттер кіреді, осыған байланысты олардың әсерін болжау мүмкін емес. Алайда, осы заттар тобынан ұзақ мерзімді салмақ жоғалтуды күтуге болмайды.

Не нәрсеге назар аудару керек: